WAT IS IMMUNOTHERAPIE?

Het natuurlijke afweersysteem van ons lichaam speelt een belangrijke rol bij het bestrijden van allerlei ziektes. Onderzoekers hebben ontdekt dat ook kanker bestreden kan worden met behulp van ons eigen afweersysteem. Het Tumor Immunologisch Laboratorium (TIL) van het UMC St. Radboud verricht onderzoek naar het functioneren van de zogenaamde dendritische cellen, die essentieel zijn voor een goed functioneren van ons afweersysteem. Dendritische cellen komen voor in de huid en de slijmvliezen en bewaken ons lichaam tegen vreemde, ziekmakende indringers. Zodra het lichaam wordt aangevallen door een ziekmaker komen de dendritische cellen in actie: zij activeren de zogenaamde T-cellen, die de indringer aanvallen. Elke cel in ons lichaam, zowel de zieke als gezonde, hebben hun eigen kentekens. Tumorcellen die bepaalde vormen van kanker veroorzaken hebben specifieke kenmerken die worden herkend door bepaalde T-cellen als een verkeerde, ziekmakende cel. De dendritische cel is in staat precies die T-cel te activeren die de indringer ‘herkent’ en kan vernietigen. Bij mensen die kanker krijgen, is er iets mis gegaan in dat proces. De kankercel is niet herkend, de dendritische cel is niet in actie gekomen en daardoor is de T-cel ook niet in werking gezet.

Vaccinatie
Naar aanleiding van de bevindingen hebben de onderzoekers van het TIL een nieuwe, experimentele behandelmethode ontwikkeld. Van de patiënt wordt bloed afgenomen. Bepaalde cellen in het bloed worden in het Tumor Immunologisch Laboratorium bewerkt, om vervolgens het bloed terug te geven aan de patiënt door middel van een vaccinatie. Doordat de cellen in het bloed zijn bewerkt, komt het eigen afweersysteem van de patiënt in werking en eet als het ware de kankercellen op. In feite krijgt het afweersysteem een seintje om in actie te komen. De behandeling wordt momenteel toegepast bij een aantal kankersoorten: dikke darmkanker, een vorm van huidkanker (melanoom) en de ziekte van Kahler. Onlangs is begonnen met het onderzoek of de behandelmethode ook voor kinderen met kanker effectief zou kunnen zijn. Het gaat om patiënten bij wie reguliere behandelmethodes geen effect hebben gehad (deze patiënten zijn in principe ‘uitbehandeld’). De eerste resultaten zien er veelbelovend uit. Bij sommige patiënten is zelfs sprake van volledige genezing.

Sinds de start van het onderzoek en de experimentele behandeling zijn naar schatting 150-200 patiënten behandeld. Van deze patiënten is 40% na drie jaar nog steeds stabiel; dat wil zeggen dat de ziekte tot staan is gebracht. Enkelen zijn volledig genezen. Dit lijkt nog niet veel, maar vergeet niet dat het hier gaat om patiënten bij wie alle andere behandelmethoden hebben gefaald. Deze mensen zouden zeker binnen een tijdsbestek van 10 maanden zijn overleden. Voorheen hadden deze mensen een overlevingskans van 0%. Met behulp van deze behandeling is die kans gestegen tot 40%. En dat mag als een groot succes worden gezien.

Bijwerkingen
Immunotherapie is nauwelijks belastend voor de patient. Behandeling gebeurt door middel van vaccinatie. Dit gebeurt poliklinisch. Bijwerkingen, zoals die van chemotherapie of bestraling, zijn er niet of nauwelijks.